یک مطالعه در استرالیا نشان داد که نوزادانی که در اوایل زندگی در معرض آنتیبیوتیک قرار گرفتهاند، در دوران بعدی نوزادی سطح پایینتری از پادتنها (آنتیبادیها) در برابر واکسنها دارند.
پژوهشهای جدید نشان میدهد نوزادانی که در بدو تولد با آنتیبیوتیک درمان میشوند، در ماههای بعدی نوزادی پاسخ ایمنی ضعیفتری به واکسنها نشان میدهند که احتمالاً به دلیل تغییراتی در میکروبیوم روده است.
در این مطالعه استرالیایی، ۱۹۱ نوزاد سالم از بدو تولد تحت پیگیری قرار گرفتند. نتایج نشان داد نوزادانی که در هفتههای نخست زندگی آنتیبیوتیک دریافت کرده بودند، در سنین ۷ و ۱۵ ماهگی سطح آنتیبادیهای پایینتری نسبت به چندین واکسن داشتند.
از میان این نوزادان، ۱۱۱ نفر در دوران نوزادی در معرض آنتیبیوتیک قرار گرفته بودند؛ این مواجهه یا از طریق درمان مستقیم (۳۲ نوزاد)، یا بهطور غیرمستقیم از طریق مادرانی که در هنگام زایمان (۴۹ نفر) یا طی شش هفته اول پس از زایمان (۳۰ نفر) آنتیبیوتیک مصرف کرده بودند، صورت گرفته بود.
این مطالعه که در نشریه *Nature* منتشر شده است، میکروبیوم نوزادان را در زمان واکسیناسیونهای معمول ششهفتگی بررسی کرد. نتایج نشان داد نوزادانی که در بدو تولد بهطور مستقیم با آنتیبیوتیک درمان شده بودند، مقدار کمتری از نوعی باکتری مفید رودهای به نام *بیفیدوباکتریوم* داشتند.
کاهش سطح *بیفیدوباکتریوم* با پایینتر بودن سطح آنتیبادیها در برابر چندین جزء واکسن پنوموکوک و همچنین *هموفیلوس آنفلوانزای نوع b* در هر دو بازه زمانی ۷ و ۱۵ ماهگی مرتبط بود.
پروفسور دیوید لین، مدیر برنامه در مؤسسه تحقیقات سلامت و پزشکی استرالیای جنوبی و یکی از سرپرستان این پژوهش، گفت: *بیفیدوباکتریوم* معمولاً در هفتههای نخست زندگی در روده نوزادان سالم بهوفور یافت میشود.
او افزود: «این باکتریها بهطور ویژهای برای تجزیه الیگوساکاریدهای شیر انسان \[نوعی کربوهیدرات موجود در شیر مادر] سازگار شدهاند و بنابراین در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، میزان این باکتریها بیشتر است.»
لین، که همچنین استاد ایمنیشناسی سامانهای در دانشگاه فلیندرز است، گفت این باکتریها به سیستم ایمنی «تحریکی مضاعف» میدهند و آن را برای پاسخ بهینه پادتنها نسبت به واکسنها آماده میسازند.
او افزود: «آنچه بهنظر ما از همه مهمتر است، ترکیب میکروبیوم در زمان واکسیناسیون است. آنتیبیوتیکها میتوانند روند طبیعی کلونیزه شدن *بیفیدوباکترها* را مختل کرده و در عوض اجازه دهند گونههای دیگری از باکتریها در روده مستقر شوند.»
در این تحقیق همچنین ایمنی در موشهای فاقد میکروب (germ-free) بررسی شد و مشخص شد که پاسخ آنتیبادی به واکسن پنوموکوک بهشدت به وجود *بیفیدوباکتریوم* وابسته است و زمانی که به این موشها پروبیوتیکی حاوی این باکتری داده شد، پاسخ ایمنی آنها بهبود یافت.
این مطالعه که با همکاری پژوهشگرانی از ۱۲ مؤسسه در سراسر استرالیا انجام شده، کاهش واکنش ایمنی نسبت به واکسن را در نوزادانی که مادرانشان حین زایمان آنتیبیوتیک دریافت کرده بودند، نشان نداد. این یافتهها حاکی از آن است که درمان مستقیم با آنتیبیوتیک در نوزادان، تأثیر ماندگارتری بر میکروبیوم روده دارد.
لین گفت نتایج این مطالعه نباید «بیجهت موجب نگرانی» والدین نوزادانی شود که با آنتیبیوتیک درمان شدهاند. او توضیح داد: «معمولاً دلایل بسیار موجهی برای تجویز آنتیبیوتیک به نوزادان وجود دارد، چرا که عفونتها و سپسیس در آن دوره بحرانی ابتدایی زندگی میتوانند بسیار خطرناک باشند.»
او افزود: نوزادانی که با آنتیبیوتیک درمان شده بودند، همچنان «پاسخهای ایمنی نسبتاً مناسبی به همه واکسنها نشان دادند». «در حدود سن هفتماهگی، بیشتر نوزادان بالاتر از آنچه آستانه محافظتی سرولوژیکی (seroprotective threshold) نامیده میشود قرار داشتند، بنابراین انتظار میرود که در برابر عفونت محافظت شده باشند.»
وی ادامه داد: «آنچه بهنظر میرسد اتفاق میافتد این است که با گذشت زمان، این پاسخهای ایمنی در نوزادانی که مستقیماً آنتیبیوتیک دریافت کردهاند، کمی سریعتر کاهش مییابد.»
نویسندگان مطالعه همچنین اشاره کردند که حجم نمونه تحقیق «نسبتاً محدود» بوده و نوزادانی که از طریق عمل سزارین متولد شدهاند، در این مطالعه لحاظ نشده بودند.
در ماههای آینده، پژوهشگران یک کارآزمایی بالینی را آغاز خواهند کرد تا بررسی کنند که آیا تجویز یک پروبیوتیک حاوی *بیفیدوباکتریوم* به نوزادانی که با آنتیبیوتیک درمان شدهاند، میتواند پاسخ پادتن به واکسنهای روتین را بهبود بخشد یا نه.
این پروبیوتیک ایمن است و هماکنون نیز بهطور گستردهای در بیمارستانها برای محافظت از نوزادان نارس در برابر بیماریای به نام *نکروز انتروکولیتیس* مورد استفاده قرار میگیرد.
