جایگزین قند موجود در سوپرمارکتها میتواند باکتریهای مقاوم به دارو را از بین ببرد و به اثربخشی بهتر آنتیبیوتیکها کمک کند
ساخارین، شیرینکننده مصنوعیای که در غذاهای رژیمی مانند ماست و نوشیدنیهای بدون قند استفاده میشود، میتواند باکتریهای مقاوم به چند دارو را از بین ببرد – از جمله یکی از خطرناکترین پاتوژنهای جهان.
پروفسور «رونان مککارتی»، که این پژوهش را در «مرکز نوآوریهای ضد میکروبی» دانشگاه برونل لندن رهبری کرده، میگوید:
«مقاومت آنتیبیوتیکی یکی از تهدیدهای اصلی برای پزشکی مدرن است.
روشهایی مانند کشیدن دندان یا درمان سرطان معمولاً به آنتیبیوتیکها برای پیشگیری یا درمان عفونت متکیاند. اما پزشکان هر چه بیشتر با مواردی روبهرو میشوند که داروها دیگر کارایی ندارند.»
در سال ۲۰۱۹، مقاومت ضد میکروبی (AMR) باعث مرگ ۱.۲۷ میلیون نفر در سراسر جهان شد، و عفونتهای مقاوم در مجموع در مرگ نزدیک به ۵ میلیون نفر نقش داشتند.
باکتریهای مقاوم به دارو مانند Acinetobacter baumannii، که باعث عفونتهای تهدیدکننده حیات در افراد با سیستم ایمنی ضعیف میشود، و Pseudomonas aeruginosa، که با عفونتهای مزمن ریوی و سپسیس (گَندخونی) مرتبط است، در فهرست اولویتهای اصلی سازمان جهانی بهداشت قرار دارند.
پروفسور مککارتی میگوید:
«در پژوهشی هیجانانگیز که توسط تیم ما هدایت شد، ما یک عامل ضد میکروبی جدید شناسایی کردیم – ساخارین.
ساخارین دیوارههای باکتریهای بیماریزا را تخریب میکند، باعث دفرمه شدن و در نهایت ترکیدن آنها میشود و به این ترتیب باکتریها از بین میروند.
نکته حیاتی این است که این آسیب اجازه میدهد آنتیبیوتیکها وارد باکتری شوند و سیستمهای مقاومت آنها را از کار بیندازند.»
ساخارین بیش از ۱۰۰ سال است که بخشی از رژیم غذایی انسان بوده است.
در حالی که ایمنی آن برای انسان بهطور گستردهای بررسی شده، تاکنون اطلاعات کمی درباره اثر آن بر باکتریها در دست بوده – تا زمانی که این مطالعه در نشریه EMBO Molecular Medicine منتشر شد.
تیم بینالمللی پژوهش دریافتند که ساخارین هم رشد باکتریها را متوقف میکند، هم نسخهبرداری DNA را مختل میسازد و هم مانع از شکلگیری بیوفیلم میشود – لایههای چسبنده و محافظی که به باکتریها برای بقا در برابر آنتیبیوتیکها کمک میکنند.
آنها همچنین یک پانسمان زخم هیدروژلی حاوی ساخارین ساختند که در آزمایشها عملکرد بهتری نسبت به پانسمانهای ضد میکروبی رایج مبتنی بر نقره که در بیمارستانها استفاده میشود، نشان داد.
پروفسور مککارتی افزود:
«این بسیار هیجانانگیز است. معمولاً توسعه یک آنتیبیوتیک جدید میلیاردها دلار هزینه و دههها زمان میبرد. اما اینجا ما ترکیبی را داریم که پیشتر بهطور گسترده استفاده میشود و نهتنها باکتریهای مقاوم به دارو را از بین میبرد، بلکه آنتیبیوتیکهای موجود را نیز مؤثرتر میسازد.
شیرینکنندههای مصنوعی در بسیاری از غذاهای رژیمی و بدون قند وجود دارند. ما کشف کردیم همان شیرینکنندههایی که در قهوه یا نوشیدنیهای بدون قند مصرف میکنید، میتوانند درمان برخی از خطرناکترین باکتریهای جهان را آسانتر کنند.»
سازمان جهانی بهداشت هشدار داده که جهان در حال حرکت بهسوی «عصر پساآنتیبیوتیک» است؛ عصری که در آن حتی عفونتهای ساده روزمره میتوانند دوباره مرگبار شوند.
استفاده بیشازحد از آنتیبیوتیکها در پزشکی و کشاورزی موجب تسریع مقاومت شده و داروهای جدید بهکندی وارد بازار میشوند.
پروفسور مککارتی میگوید:
«این وضعیت خطرناکی ایجاد کرده. ما بهشدت به داروهای جدید برای درمان عفونتهای مقاوم نیاز داریم – و ساخارین میتواند رویکرد درمانی تازهای با نوید بسیار باشد.»
